วัดราชบุรณราชวรวิหาร หรือที่เรียกกันติดปากว่า วัดเลียบ เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ในเขตพระนคร กรุงเทพมหานคร มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานและความสำคัญในฐานะศาสนสถานที่เป็นประจักษ์พยานถึงการเปลี่ยนแปลงทางประวัติศาสตร์ไทย ดังนี้
ประวัติความเป็นมา สมัยก่อตั้ง อยุธยา - ธนบุรีเดิมชื่อว่า วัดเลียบ เป็นวัดโบราณที่สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา และเป็นวัดที่มีพระราชาคณะจำพรรษามาตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี การสถาปนาในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นเมื่อราว พ.ศ. 2336 สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์ ทรงบูรณปฏิสังขรณ์เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 รัชกาลที่ 1 ทรงรับไว้เป็นพระอารามหลวงและพระราชทานนามว่า วัดราชบุรณราชวรวิหาร ตามธรรมเนียมโบราณที่จะมีวัดชื่อนี้เป็นวัดสำคัญประจำราชธานี ควบคู่กับวัดมหาธาตุและวัดราชประดิษฐฐานการขยายตัว
และการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพรัชกาลที่ 2 โปรดให้สร้างพระอุโบสถและพระวิหารใหม่ พร้อมอัญเชิญพระพุทธรูป 162 องค์จากหัวเมืองต่าง ๆ มาประดิษฐาน รัชกาลที่ 3โปรดให้ขุดคูรอบวัดและสร้าง พระพุทธปรางค์ขนาดใหญ่ประดับกระเบื้องเคลือบทั้งองค์ รัชกาลที่ 4 มีการตัดถนนตรีเพชรผ่านกลางวัด ทำให้ต้องรื้อย้ายกุฏิและสร้างห้องแถวบำรุงวัด พื้นที่บางส่วนในอดีต ซึ่งเคยมีถึง 35 ไร่ได้กลายเป็นที่ตั้งของโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยและโรงเรียนเพาะช่างในปัจจุบันวิกฤตการณ์ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ในวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2488 วัดถูกทิ้งระเบิดเนื่องจากอยู่ใกล้จุดยุทธศาสตร์ (สะพานพุทธฯ และโรงไฟฟ้าวัดเลียบ
ทำให้พระอุโบสถ พระวิหาร และภาพจิตรกรรมฝาผนังฝีมือขรัวอินโข่งถูกทำลายจนเกือบหมด จนมีการประกาศยุบเลิกวัดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2488 การฟื้นฟู: หลังสงคราม พระราชพฤฒาจารย์ เชียง อินฺทโชโตและนายควง อภัยวงศ์ ได้ขอพระบรมราชานุญาตตั้งวัดขึ้นใหม่ได้สำเร็จในปี พ.ศ. 2491 และได้เริ่มบูรณะจนกระทั่งรัชกาลที่ 9 เสด็จฯ ทรงยกช่อฟ้าพระอุโบสถจตุรมุขในปี พ.ศ. 2503,
ความสำคัญของวัด
1. ศูนย์รวมงานประณีตศิลป์ชั้นเอกพระอุโบสถจตุรมุขหลังปัจจุบันเป็นแหล่งรวมฝีมือช่างชั้นครู เช่น หลวงวิศาลศิลปกรรม และนายสง่า มะยุระ ภายในประดิษฐาน พระพุทธมหาราช พระประธานที่รัชกาลที่ 9 ทรงเททองหล่อ
2. โบราณสถานสำคัญมี พระพุทธปรางค์ ที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์และรอดพ้นจากระเบิดในช่วงสงครามมาได้ รวมถึง สุสานญี่ปุ่น ซึ่งเป็นอาคารเก็บอัฐิชาวญี่ปุ่นที่สะท้อนถึงร่องรอยประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
3. ความสำคัญเชิงลำดับชั้นทางศาสนาในอดีตเคยเป็นที่ประทับของสมเด็จพระสังฆราชถึง 2 พระองค์ คือ สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (มี) และ (นาค)
4. จุดหมายปลายทางทางวัฒนธรรม ปัจจุบันวัดเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญในเขตพระนครที่เชื่อมโยงกับเส้นทางท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์รอบเกาะรัตนโกสินทร์ และยังเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวนิยมมาเยี่ยมชมในฐานะ จุดเช็คอิน ที่สะท้อนถึงอัตลักษณ์ความเป็นไทยโดยสรุป วัดราชบุรณราชวรวิหารไม่ได้เป็นเพียงศาสนสถานเพื่อการประกอบพิธีกรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นอนุสรณ์สถานทางประวัติศาสตร์ที่ผ่านทั้งช่วงเวลาแห่งความรุ่งเรืองและการฟื้นตัวจากสงคราม จนกลับมาเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ล้ำค่าของกรุงเทพมหานคร
สาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดราชบุรณราชวรวิหาร วัดเลียบ ถูกสั่งยุบเลิกในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มีรายละเอียดดังนี้
ที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ที่อันตรายในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 วัดตั้งอยู่ใกล้กับสถานที่สำคัญที่เป็นเป้าหมายโจมตีทางอากาศ คือ สะพานพระพุทธยอดฟ้า และ โรงไฟฟ้าวัดเลียบ การถูกทิ้งระเบิดอย่างหนักเมื่อวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2488 เครื่องบินได้ทิ้งระเบิดโจมตีพื้นที่ดังกล่าว ส่งผลให้วัดได้รับความเสียหายอย่างรุนแรงความพินาศของศาสนสถาน:แรงระเบิดได้ทำลายพระอุโบสถ พระวิหาร กุฏิ และเสนาสนะต่าง ๆ จนเกือบหมดสิ้น นอกจากนี้ ยังสูญเสียทรัพย์สินทางศิลปะที่ประเมินค่าไม่ได้อย่างภาพจิตรกรรมฝาผนังฝีมือขรัวอินโข่งภายในพระอุโบสถที่ถูกทำลายไปพร้อมกันด้วย
สภาพวัดที่เหลือเพียงซากหลังการโจมตี สิ่งที่เหลือรอดมาได้มีเพียงพระพุทธปรางค์ สุสานญี่ปุ่น และพระพุทธรูปในสภาพที่ชำรุดเสียหายเท่านั้น มติการยุบเลิกเนื่องจากวัดได้รับความเสียหายแทบทั้งหมดจนไม่สามารถปฏิบัติศาสนกิจได้ คณะสังฆมนตรีและคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเห็นสมควรให้ยุบเลิกวัดประกาศอย่างเป็นทางการ กระทรวงศึกษาธิการได้ออกประกาศยุบเลิกวัดราชบุรณราชวรวิหารอย่างเป็นทางการเมื่อ
วันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2488
หลังจากมีการยุบเลิกวัดแล้ว แหล่งข้อมูลระบุว่าได้มีการอนุญาตให้วัดอื่น ๆ ทั่วประเทศสามารถอัญเชิญพระพุทธรูปที่ยังหลงเหลืออยู่ไปประดิษฐานยังวัดของตนได้ตามความประสงค์ ก่อนที่จะมีการริเริ่มดำเนินการขอตั้งวัดขึ้นใหม่และบูรณปฏิสังขรณ์อีกครั้งในปี พ.ศ. 2491
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น